معنی درس 

دوستی 
بدان ای پسر مردمان تا زنده اند از دوستان ناگزیرند که مرد اگر بی برادر باشد به که بی دوست ، از آن که حکیمی را پرسیدند که دوست بهتر یا برادر ؟ گفت برادر نیز ، دوست به . 
پس به کار دوستان اندیشه کن و دوستی ایشان به مردمی و احسان ، تازه دار و چون دوست نو گیری پشت بر دوستان کهن مکن .دوست ، همی طلب و دوستان کهن را بر جای همی دار تا همیشه بسیار دوست داشته باشی . و دیگر با مردمانی که با تو به راه دوستی روند و « نیم دوست » باشند ، نیکویی و ساز گاری کن و در هر نیک و بد به ایشان مشفق باش تا چون از تو مردمی ببینند ، دوست یکدل شوند .
 

بدان که انسان تا زمانی که زنده است ناچار است که با مردم دوست باشد و دوستانی داشته باشد که اگر یک انسان بی قوم و خویش و برادر باشد بهتر تا این که هیچ دوستی نداشته باشد زیرا از حکیمی پرسیدند که دوست بهتر است یا بردارد ؟گفت : برادر که اگر با انسان دوست نیز باشد خیلی بهتر می شود .پس به فکر دوستان خود باش و دوستی خودت را با آنها با مردمداری و انسانیت و خوبی همواره نو و تازه کن وز مانی که با کسی تازه دوست شدی دوستان قدیمی را از باد نبر و رابطه خود را با آنها قطع نکن . همواره با مردم تازه دوست شو و دوستان قدیمی را نیز برای خود نگه دار تا همیشه دوستان بسیاری داشته باشی .و هچمنین با کسانی که دوستی مختصری داری با نیکویی رفتار کن و در هر پیش آمد نیک و بد نسبت به آنها مهربان باش تا زمانی که این رفتار ها را از تو می بینند در دوستی با تو صمیمی شوند .« قابوس نامه ، عنصر المعالی کیکاووس »
 

مشاورت 
مشاورت کردن در کارها از قوی رایی مردم باشد و از تمامی عقل و پیش بینی ؛چه هرکس را دانشی باشد و هریکی چیزی داند؛ یکی بیشتر و یکی کمتر ویکی دانشی دارد و هر گز به کار نبسته است و نیازموده و یکی همان دانش داند و کار بسته است و آزموده.مَثَل این چنان باشد که: یکی باشد که بسیار سفر ها کرده باشد و جهان بسیار دیده و سرد و گرم چشیده و در میان کار ها بوده ،با آن کس برابر نتوان کرد که هرگز سفر نکرده باشد و ولایت ها ندیده ، و از این رو گفته اند «تدبیر با دانایان و پیران و جهان دیدگان باید کرد » . 
و نیز یکی را خاطر تیز تر باشد و در کار ها زود تر تواند دید و یک کند فهم باشد ، و تدبیر ده تنه چون زور ده مرده باشد .همه ی جهانیان متّفق اند که هیچ آفریده ، دانا تر از پیغامبر ( ص ) نبوده است و با این همه فضیلت و معجزات که اورا بُود ، خدای ( تعالی ) اورا می فرماید : « وَشاور هُم فی الامر » یا محّمد چون کاری کنی ویا مهّمی تورا پیش آید ،با یاران خویش تدبیر کن . 
مشورت نا کردن در کارها ، ضعف رایی باشد و هیچ شغلی بی مشورت ، نیکو نیاید.
 

مشورت در کارها نشان هوشمندی و عاقل بودن وآینده نگری است چون هرکس دانشی دارد و چیزی بلد است ؛ بعضی هابیشتر می دانند و بعضی ها کمتر بعضی ها دانشی دارند و هرگز از آن استفاده نکرده اندو آن را امتحان نکرده اند و بعضی های دیگر همان دانش را دارند و ازآن استفاده نیز کرده اند و آن را امتحان نیز کرده اند .مثلاً کسی که سفر ها زیادی کرده باشد و دنیا را دیده باشد و سردو گرم روزگار را چشیده باشد و کار های بسیاری را تجربه کرده باشد با کسی که هرگز سفر نکرده باشد و شهر های مختلف را ندیده باشد نمی تواند یکسان باشد .به مین دلیل گفته اند : « برای چاره اندیشی باید با دانایان و کهن سالان و افراد با تجربه مشورت کرد ». و همچنین یکی هوش بیشتری دارد و نتیجه کار ها را زودتر می تواند پیش بینی کند و یکی هوش کمتری دارد و این توانایی را ندارد ، همانطور که زور ده تفر از روز یک نفر بیشتر است فکر و اندیشه دهن نفر هم از فکر و اندیشه یک نفر قوی تر است . 
همه جهانیان به این موضوع عقیده دارندکه هیچ آفریده ای در دنیا داناتر و عاقل تر از پیامبر (ص ) نبوده است و با این همه خردمندی و معجزه ها که پیامبر داشت ، خدای بلند مرتبه به او می فرماید : (( در کار ها با آن ها مشورت کن )) ، ای محمّد زمانی که می خواهی کاری را انجام بدهی و یا مسئله مهّمی پیش آمد با مشورت با یاران خودت چاره اندیشی کن برای آن کار . مشورت نکردن در کار ها نشانه بی خردی است و هیچ کاری بدون مشورت درست انجام نمی شود .
«سیاست نامه خواجه نظام الملک توسی »
 

خود ارزیابی 

1- منظور از « مرد اگر بی برادر باشد بِه که بی دوست » چیست ؟ 

در اینجا مراد از برادر به طور کلی قوم و خویش می باشد ومنظور این است که آدم اگر قوم وخویش نداشته باشد بهتر از این است که دوستی نداشته باشد .چون داشتن قوم و خویش دست خود آدم نیست اما داشتن دوست و دوستی با مردم بهخود آدم بستگی دارد. 

2- پیام کلی درس مشاورت چیست ؟ 

این که در کارها باید مشورت کرد چون هرکس تجربه ای دارد و استفاده از تجربه دیگران باعث می شود ما در کار ها موفق تر باشیم . 

بخوان و حفظ کن 

معنی ابیات 

زورزش میاسای 

تن زنده والا به ورزندگی است ......... که ورزندگی مایه زندگی است. 

ارزش وجودی انسان به کار وتلاش است که این کار و تلاش در واقع باعث شادابی زندگی است. 

به سختی دهد مرد آزاده تن ................. که پایان تن پروری بندگی است. 

انسان آزاده به سختی ها تن می دهد چون می داند که نتیجه تن پروری و تنبلی حقارت ، اسارت ،بنده و زیر دست ، دیگران بودن است . 

کسی کو توانا شد وتندرست .............. خرد ررا به مغزش فروزندگی است. 

کسی که جسم خود را توانا و تندرست کند عقل و خرد او نیز بهتر و بیشتر کار می کند . 

ز ورزش میاسای و کوشنده باش ........... که بناید گیتی به کوشندگی است . 

از ورزش دست بر ندار و مدام تمرین و تلاش کن که اساس این جهان بر پایه ی تلاش و کوشش گذاشته شده است . 

نیاکانت را ورزش آن مایه داد ............. که شهنامه ز ایشان به تابندگی ست . 

ورزش اجداد تورا آن قدر قوی کرد که نام پهلوانان آن ها در شاهنامه آمده و باعث ارزشمند شدن آن کتاب شده است . 

تو نیز از نیاکان بیاموز کار .................... اگر درسرت شور زندگی است. 

تو هم مانند نیاکان خودت این کار را یاد بگیر اگر می خواهی سرزنده و شاداب باشی در زندگی .
 
«محمد تقی ملک الشعرا بهار» 

معنی واژه ها 

ناگزیر = ناچار / بِه = بهتر / مردمی = انسانیّت / کهن = قدیمی / مشفق = دلسوز / مشاورت= مشورت – همفکری قوی رای = هوشمندی / تمامی عقل = در اینجا بسیار عاقل بودن /مَثَل = مثال / تدبیر = چاره / جهان دیده = باتجربه / متفّق اتفاق داشتن –هماهنگ بودن /فضیلت =برتری / والا = برتر / ورزندگی = تلاش - کوشش - ورزیدگی تن پروری = تنبلیمایه = در اینجا قدرت -توانایی شهنامه = شاهنامه شورهیجان .
 


بنویسیم 


فعالیت های درس 

1- هم معنی ( مترادف ) کلمات زیر را بنویسید. 

مشفق : دلسوز 

تهی : خالی 

احسان : نیکی - خوبی ( کردن ) 

تدبیر : راه حل - چاره اندیشی 

کهن : قدیمی - باستانی 

مشاورت : همفکری 
2- واژه های داخل کمانک را جایگزین کنید و به تناسب آن ها جملات را دوباره بنویسید. 
پس به کار دوستان اندیشه کن و دوستی ایشان به مردمی و احسان تازه دار. ( اندیشه خواهم کرد ) 
پس به کار دوستان اندیشه خواهم کرد و دوستی ایشان به مردمی واحسان تازه خواهم داشت .

مردمان تا زنده اند از دوستان ناگزیرند. ( ما) 

ما تا زنده ایم از دوستان ناگزیریم. 

استاد کمی به برق چشمان بچه ها که مشتاقانه می خواستند جواب سوال آقای مدیر را بشنوند ، نگاه کرد (می خواهند ) 
استاد کمی به برق چشمان بچّه ها که مشتاقانه می خواهند جواب سوال آقای مدیر را بشنوند ، نگاه می کند. 
3- با ترکیب کردن کلمه های داده شده ، مانند نمونه ، چهار کلمه جدید بسازید. 
نمونه :دل + شاد = دلشاد 

دل --- آفتاب --- پنجه --- سوخته --- یک --- قوی --- بها --- گران 
آفتاب+ سوخته = آفتاب سوخته 
قوی + پنجه = قوی پنجه 
گران + بها = گران بها 
یک + دل = یک دل 

4-جدول را مانند نمونه کامل کنید.   
جمله           نهاد            مفعول                             فعل              
ما درس دوستی را خوانده ایم.        ما              درس           دوستی                      خوانده ایم  
خدای تعالی، می فرماید.       خدای تعالی                                                            می فرماید    
 دانشمند ،  کتاب می خواند.         دانشمند                                                  کتابمی خواند 




5- با حروف پراکنده زیر ، دو کلمه چهار حرفی معنادار بسازید. 

ن --- ب --- ا --- ی 

کلمه اول= بینا 

کلمه دوم = نایب 

کلمه سوم = بانی 

املا 
1- مفرد کلمات زیر را بنویسید . 

ظروف ------> ظرف 

ساعات -----> ساعت 

ملل ---------> ملّت 

بازوان -----> بازو 

آداب -------> ادب 

2- جمله های زیر را از نظر املایی بررسی کنید و شکل درست کلمه را داخل کمانک بنویسید . 

در هر نیک و بد به دوستان خود ( مشفق / مشفغ / موشفق ) باش . ( مشفق ) 

چون دوست نو گیری پشت بر دوستان ( کهن / کحن / کوهن ) مکن . ( 
کهن ) 

دوستی ایشان به مردمی و ( احسان / اهسان / احصان ) تازه دار . ( 
احسان ) 

3- کلمه های زیر را در جدول پیدا کرده و خانه های مربوط به هر کلمه را با رنگی، مشخص نمایید. 

نگارش 

1- متن زیر را بخوانید و در جاهای خالی ، کلمات مناسب بنویسید 

قناری آواز نمی خواند . گل چشمانش را باز نمی کند . گویی همه منتظر فصل بهار هستند فصل دوباره زنده شدن طبیعت .فصل گل های زیبا و بوته های سرسبز و آسمان آبی که خورشید گرم و مهربان در آن می تابد . من پشت پنجره منتظر رسیدن نشسته ام . در انتظار فصلی که عشق و شور به زندگی را همراه می آورد . 

2- با کلمات زیر یک جمله ی زیبا بسازید . 
می گفت : مادر بزرگ همشیه قصه های زیبایی می گفت. 

تاخیر : دیروزبرگزاری مسابقه ورزشی با تاخیر همراه بود

اندیشه : هیچ کاری را بدون اندیشه نباید انجام داد. 

نیکوکار : خدا به انسان نیکوکار پاداش خواهد داد. 

3- از دوست خود چه انتظاری دارید ؟ در سه سطر بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی می باشد. 

4- یک بیت شعر را که به مفهوم «دوستی» اشاره داشته باشد به خط خوش بنویسید . 

درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد .......................... نهال دشمنی بر کن که رنج بی شمار آرد 

کارگاه نویسندگی 

خاطره نویسی ( یاداشت های روزانه ) 

برای پرورش توان نویسندگی و بهتر نوشتن ، باید فراوان بخوانیم و بسیار بنویسیم. 

یاد داشت کردن رویداد های روزانه و نوشتن خاطرات ، تمرین مناسبی است که به ما کمک می کند 
تا نویسنده ای توا نا بشویم. 


1- خاطره اولین روز مدسه خود را در یک بند بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی می باشد. 

2- کارهای روز گذشته خود را در یک بند بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی می باشد. 

3- ضرب المثل « تاپول داری رفیقتم ، قربان بند کیفتم »را در چهار سطر توضیح دهید. 

بعضی ها در دوستی فقط به دنبال سود و منفعت مادی خود هستند . بنابر این تا زمانی که از دوستی 
با دیگران سود ببرند به رابطه دوستی ادامه خواهند داد و زمانی که این سود و منفعت وجود نداشته 
باشد به راحتی به رابطه دوستی پایان خواهند داد یا رفتار خود را عوض خواهند کرد .اینگونه افراد 
اگر دوست در موردی به کمک آن ها نیاز داشته باشد به راحتی نفع خود را در نظر گرفته و به دوست خود کمک نخواهند کرد.


تاريخ : سه شنبه چهارم آذر 1393 ا 14:52 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
 

آداب طعام خوردن 
اوّل دست و دهن پاک کند ، آن گاه به کنار خوان حاضر آید و چون بر خوان بنشیند ، دهان فراخ باز نکند و لقمه بزرگ نگیرد ، بلکه اعتدال نگاه داردو طعام نبوید و نگزیند و اگر طعام اندک بود آن را بر دیگران ایثار کند و در لقمه ی دیگران نظر نکند و پیش از دیگران دست باز نگیرد ، بل اگر سیر شده باشد ، تعلّلی می آرد تا دیگران نیز فراغ شوند و اگر درمیان طعام به آب حاجت افتد ، به شتاب نخورد و آواز از دهن بیرون نیارد و چون خلال کند ، اگر درمیان جمعی بود ، در خلال کردن توقف کند . 
در هنگام غذا خوردن ابتدا فرد باید دست و دهان خود را بشوید و بعد در کناره سفره حاضر شود ، لقمه های خود را بزرگ نگیرد تا دهانش را بیش از اندازه باز نکند بلکه لقمه هایش در اندازه متوسط باشد وغذارا بو نکند و قسمت های خوب غذارا تنها برای خودش نگذارد و اگر غذا کم است طوری غذا برای خود بکشد که به دیگران بیش از او برسد و در لقمه های دگران دقیق نشود و قبل از دیگران دست از خوردن بر ندارد حتی اگر سیر شده است آرام غذا خوردن را ادامه دهد تا دیگران نیز غذای خود را تمام کنند اگردر بین غذا خوردن به آب احتیاج پیدا کرد ، آب را آهسته بخورد و و هنگام خوردن غذا و نوشیدن آب از دهان خود صدا خارج نکند و اگر خواست از خلال دندان استفاده کند دقت کند که این کار را دربین جمع انجام ندهد . 
آداب سخن گفتن 
آدمی باید که بسیار نگوید و سخن دیگری به سخن خود ،قطع نکند و چیزی را که غیر از او پرسند ، جواب نگوید .اگر کسی به جواب مشغول شود و او به جوابی بهتر از او قادر باشد ، صبر کند تا آن سخن تمام شود . سخنی که با او می گویند، تا تمام نشود به جواب مشغول نگردد .از غیبت ودروغ گفتن خودداری کند .باید که شنیدن او از گفتن او بیش تر بود، از حکیمی پرسیدند که چراشنیدن تو از گفتن تو زیادت است ؟ 
گفت : زیرا که مرا دو گوش داده اند ویک زبان ، یعنی دو چندان که می گویی ، می شنو . 
انسان نباید زیاد سخن بگوید و سخن دیگران را با حرف خود قطع نکند وجز زمانی که از او چیزی می پرسند پاسخ ندهد . اگر کسی در حال پاسخ به سؤالی است و او جواب را بهتر بلد است صبر کند تا شخص اول صحبت را خود را کامل کند . وقتی چیزی به او می گویند صبر کند تا سخن گوینده تمام بشود بعد پاسخ بدهد . غبیت نکند و دروغ نگوید . باید بیشتر از آنکه حرف می زند گوش کند . از حکیمی پرسیدند چرا تو بیشتر از آن که حرف بزنی گوش می کنی 
گفت : چون به من دو گوش و یک زبان داده اند و این به این معنی است که دوبرابر آن چه حرف میزنی گوش کن . 
دادند دو گوش و یک زبانت ؛ ز آغاز .... یعنی که دو بشنو و یک بیش مگوی 
از ابتدای آفرینشت به تو دو گوش و یک زبان داده اند و این به آن معنی است که دوبرابر آن مقداری که حرف میزنی گوش کن .
(خواجه نصیرالدین توسی ، اخلاق ناصری ، با اندکی تغییر ) 

زیان های زبان 
بدان که آفات زبان بسیار است و زیان های آن بیشمار ؛ از این است که ثواب خاموشی و فواید آن بی نهایت بود .و هرکه خاموشی اختیار کند ، رستگار شود . و از رسول – صلی الله علیه وآله - پرسیدند که کدام عمل فاضل تر؟زبان از دهان بیرون آورد و انگشت بر آن نهاد ، یعنی خاموشی ! و فر مود که بیشتر خطاهای فرزندان آدم در زبان وی است . وگفت هر که به خدای تعالی و به قیامت ایمان دارد ، باید که جز از سخن خیر نگویید یا خاموش نشیند . 
آگاه باش که آسیب های زبان بسیار است و ضرر های آن بی شمار است . به همین دلیل است که ثواب سکوت و فایده ی های آن بسیار زیاد است .هرکسی که سکوت کند رستگار می شود . و از پیامبر اکرم - سلام خدا بر او و خاندانش – پرسیدند که چه کاری از همه کار ها بهتر است ؟ زبانش را از دهان بیرون آورد و انگشت خود را بر آن گذاشت ، یعنی سکوت . و فرمود که بیشتر اشتباهات انسان ناشی از زبان اوست . گفت هرکس که به خداوند بلند مرتبه و روز قیامت باور داشته باشد باید که همیشه سخنانی که می گوید راست ودرست باشد و یا اینکه سکوت کند . 
(ملّاادهم عزلتی خلخالی ، لطائف المواقف ) 

خود ارزیابی 
1- چند مورد از آداب طعام خوردن را بیان کنید؟ 
شستن دست دهان قبل ازغذا خوردن . لقمه بزرگ بر نداشتن . بو نکردن غذا . بی صدا غذا خوردن .استفاده نکردن از خلال دندان در جمع .تمام نکردن غذا قبل از دیگران . اگر غذا کم بود طوری غذا بکشد که به دیگران بیشتر برسد . 
2- چرا کسی که جواب بهتری می داند باید صبر کند تا پاسخ دیگران تمام شود ؟ 
چون باید احترام کسی که سخن می گوید را نگه داشت . 
3- چرا بیشتر خطاهای فرزند آدم در زبان اوست ؟ 
زیرا از قدیم گفته زبان کوچک است اما گناهانش بزرگ . گناهانی چون غیبت ، تهمت ، دروغ گویی ،توهین ، خبر چینی و .... با زبان انجام می شود . 

معنی ابیات
 

شیر خدا 
علی آن شیر خدا شاه عرب .............. الفتی داشته با این دل شب 
حضرت علی که دارای لقب اسدالله است در راه خدا مانند شیر شجاع می جنگید و در میان اعراب برترین مرد بود با تاریکی شب انس داشت . 
شب زاسرار علی آگاهست ................دل شب محرم سّر الله است . 
شب از راز های علی آگاهی دارد تاریکی شب محرم رازهای الهی است. 
شب شنفته است مناجات علی ...............جوشش چشمه ی عشق ازلی 
شب دعاها و راز و نیاز های علی با خداوند را شنیده است که مانند چشمه ای همیشگی در وجود او می جوشیده است . 
کلماتی چو دُرّ آویزه ی گوش ............... مسجد کوفه هنوز مدهوش 
سخنان آن حضرت را باید مانند مروارید(گوش واره) به گوش آویزان کرد وهمیشه در ذهن داشت سخنانی که خوبی آن ها هنوز در گوش مسجد کوفه مانده و اورا از خود بی خود کرده است. 
فجر تا سینه ی آفاق شکافت ............. چشم بیدار علی ، خفته نیافت . 
خورشید از افق بالا آمد و تاریکی را از میان برداشت ولی علی را همچنان مشغول عبادت وبیدار دید. 
ناشناسی که به تاریکی شب ................... می برد شام یتیمان عرب . 
علی آن کسی است که چهره ی خود را می پوشاند تا ناشناس بماند ودر تاریکی شب برای یتیمان عرب شام به در خانه هایشان می برد . 

عشق بازی که هم آغوش خطر ................ خفت در خوابگه پبغمبر . 
علی آن عاشقی است که به خاطرعشق الهی خطر کرد و شب به جای پیغمبر در رختخواب او خوابید .( اشاره به واقعه ی هجرت پیامبر ) 
آن دم صبح قیامت تاثیر.................... حلقه ی در ،شد از او دامن گیر 
در آن سحر گاه که به شهادت رسید و عظمت شهادتش مانند قیامت بود حلقه ی در دامن او را گرفت تا به مسجد نرود . 
دست در دامن مولا زد در................... که علی بگذر و از ما مگذر 
در، دست به دامان علی شده و از او خواهش کرد که صرف نظر کن و از من عبور نکن و به مسجد نرو . 
شب روان ، مست ولای تو علی ............. جان عالم به فدای تو علی 
شب زنده داران عبادت کننده بی خود شده و شیفته ی دوستی تو هستند .جان همه عالم به فدای تو بشود علی . 

بخوان وبیندیش 
«سعدی » می گوید « وقتی به جهل جوانی بانگ بر مادرم زدم ، دل آزرده به کنجی نشست و گریان همی گفت : مگر خردی فراموش کردی که درشتی می کنی » 
سعدی می گوید : در جوانی از روی نادانی با مادرم بلند صحبت کرد ، مادرم دلش رنجید و در گوشه ای نشت و با گریه به من گفت : مگر کودکی خودت رافراموش کردی که با من بدرفتاری می کنی و با تندی حرف می زنی . 
گر از عهد خردیت یاد آمدی ................ که بیچاره بودی در آغوش من 
چنانچه زمان کودکیت را که ناتوان بودی و من تو را در آغوش می گرفتم و مواظبت می کردم به یاد می آوردی . 
نکردی بر این روز بر من جفا ................ که تو شیر مردی ومن پیر زن 
اکنون که تو مانند شیر قوی شدی و من پیرزنی ضعیف ، به من ستم نمی کردی و با من بدرفتاری نمی کردی .« محمود پوروهاب ، مرام خوبان » 

معنی واژه ها 

آداب = جمع ادب / خوان = سفره / فراخ = زیاد - وسیع / اعتدال = میانه روی / نظر نکند= نگاه نکند / نگزیند = دست چین نکند – انتخاب نکند / تعلّل = درنگ / ایثار کند = ببخشد/ فراغ = آسوده / حاجت = نیاز / زیادت = بیشتر / می شنو = بشنو / آفات = جمع آفت /ثواب = کارخوب / خاموشی = در اینجا سکوت / فوایده = جمع فایده / اختیار کند = انتخاب کند / فاضل تر = برتر / تعالی = بلند مرتبه / الفت = دوستی - انس / مَحرَم = رازدار /ازلی= همیشگی - جاوید / دُرّ = مروارید / آویزه = آویخته / مدهوش = سرگشته / فجر =طلوع / آفاق = کناره های آسمان / خفته =خوابیده/ شب روان =شب زنده داران بر ای عبادت / وِلا =محبت -ولایت/الله اکبر = خدابزرگتر است / ابهت = شکوه - عظمت / شأن =مقام / مقرر داشته = لازم شمرده – تعیین کرده / اُ ف = صدای که برای ابراز نا رضایتی گفته می شودمانند آه / بانگ = فریاد / کریمانه = با بخشندگی / پاس = در اینجا به معنی سپاس / ارائه = نمایش / تواضع = فروتنی / آزرده = رنجیده / خردی = کوچکی / درشتی= تندی کردن / جهل = نادانی / جفا = ستم 

بنویسیم
 
فعالیت های درس 
1- با توجه به متن درس ، جمع کلمه های مفرد زیر را بنویسید. 

لون --------> الوان 

عضو ------> اعضا 

بیگانه -----> بیگانگان 

آفت --------> آفات 

حس -------> حواس 

2- با افزودن « بی » یا « نا » مانند نمونه ، مخالف کلمات زیر را بنویسید. 

مثال : بی مهر ، ناخوش 

اصالت -------> بی اصالت 

نهایت -------> بی نهایت 

اختیار--------> بی اختیار 

سازگار ------> ناسازگار 

مهربان ------> نامهربان 

رحم ---------> بی رحم 

عدالت -------> بی عدالت 

شنوا --------> ناشنوا 

مرتّب --------> نا مرتّب 

کران --------> بی کران 

امن ---------> نا امن 

انتها --------> بی انتها 

3- چند نمونه از رفتار های پسندیده ای را که بیش تر دوست دارید ، بنویسید. 

املا 
1-با توجه به معنی جمله زیر کلمات مناسب خط بکشید. 

الف) یقین دارم که ( صواب -- ثواب ) خاموشی ، بی نهایت است . 

ب) اول دست ودهن پاک کند ، آنگه به کنار ( خوان -- خان ) حاضر آید. 

2-کلمه های هم خانواده را در جدول زیر مرتب کنید. 

عامل - حافظ - مجموع - معتدل - حفاظت - مقطّع - عملیات - تعدیل - تجمّع - محفوظ - جامعه - قاطع - اعمال - متعادل - جمع 
حفظ -----> حافظ - حفاظت - محفوظ 
جماعت---> مجموع - تجمّع - جامعه - جمع 
عمل -----> عامل - عملیّات - اعمال 
قطع -----> مقطّع - قاطع 
اعتدال ---> تعدیل - متعادل 
3- کلمات دو نقطه ای را از بند نخست درس ، بیابید و بنویسید . 
خوردن - دست - خوان - آید - فراخ - باز - نکند - لقمه - اعتدال - نظر - سیر - تعلّل - فارغ - نخورد 

نگارش 

1- با استفاده از کلمه های زیر ، یک بند در مورد « آداب سخن گفتن » بنویسید . 

زبان - غیبت - پاسخ - سخن - میهمانی - مراقبت 

2- جمله های زیر را با نثر ساده بنویسید. 

تعلّلی می آرد تا دیگران نیز فراغ شوند ---> درنگ می کند تا دیگران نیز کار خود را تمام کنند. 

دو چندان که می گویی ، می شنو ---> دوبرابر مقداری که صحبت می کنی ، گوش کن. 

هرکه خاموشی اختیار کند ، رستگار می شود ---> هر کسی که بیشتر سکوت کند ، رستگار می شود. 

کارگاه نویسندگی 
شرح حال نویسی 
یکی از راه های تمرین در نویسندگی ، نوشتن شرح حال است . در شرح حال نویسی به این نکته ها توجه می شود : زمان و محلّ تولد محلّ زندگی ، ویژگی های اخلاقی و جسمی ، وقایع مهم زندگی و ... 
1- شرح حال خودرا در یک بند بنویسید ( خودرا معرفی کنید ) 
دانش آمور عزیز این فعالیت شخصی است. 
2- بعد از یک مهمانی ، ظرف ها در آشپزخانه درباره ی آداب غذا خوردن مهمان ها در حال صحبت هستند . گفت و گوی آن ها را در یک بند ، بنویسید. 
بشقاب به چنگال گفت : بهتر بود که به اندازه ای که قصد خوردن داشتند برای خود غذا می کشیدند و نیز بهتر این بود که پس از اتمام غذا اطراف سفره را کمی پاکیزه می کردند و با ذکر سپاس از خداوند این وعده غذایی را به پایان می رساندند . 
3- ضرب المثل ( کم گوی و گزیده گوی چون درّ ) با کدام قسمت درس ارتباط دارد ؟ مفهوم آن را در یک بند توضیح دهید . 
مربوط به بخش «آداب سخن گفتن است » 
هنگام صحبت کردن باید مختصر و مفید صحبت کرد .امّا در همان صحبت مختصر باید به گونه ای صحبت کنیم که تمام مقصود خود را برسانیم. 

 



تاريخ : جمعه سی ام آبان 1393 ا 17:36 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا

خود ارزیابی 

1- در این درس نظر معلم نسبت به شهدا چیست ؟ 
نظر معلم این است که شهدا مانند خورشیدند و به زندگی ما گرمی و نور داده اند . 
 2- چرا شهید مانند چراغ خانه است ؟ 
همان طور که چراغ می سوزد اما به اطراف خود نور می دهد تا همه جا را روشن کند شهیدان از جان خود گذشتند تا ما آرامش و آسایش داشته باشیم در واقع آرامش و آسایش ما به خاطر نور شهداست . 

شما هم مانند شاعر شهید را با یک جمله ی زیبا توصیف کنید ؟ 3-
شهید نامش چون سنگ نشانه ای است بر راه . 
حکایت 
به نظر شما چه کسانی وجودشان مانند غذا برای ما ضروری است ؟ 
اشخاصی چون پدر ، مادر ، معلّم ، استاد ، راهنمای خیر خواه و دوستان خوب و مفید . 
معنی واژه ها 
شقایق = نام گلی است / حادثه = اتفاق رویداد واقعه / جنس = گونه نوع / برخی =بعضی 
بنویسیم 
فعالیت های درس 
سه نمونه تشبیه ، از درس « زنگ انشاء » انتخاب کنید و مانند نمونه در جدول زیر قرار دهیدجمله ی تشبیهی= قسمت اول  ،  قسمت دوم ،  قسمت سوم ،    قسمت چهارم 
شهید مثل یک نمره بیست است........ شهید ..........نمره ی بیست.......ممتاز بودن............. مثل 
شهید چون شقایق سرخ است ......... شهید ............. شقایق ...........سرخ بودن............ چون 
شهید چون چراغ خانه ماست ......... شهید ....... چراغ خانه ی ما .....نورانی بودن.......... چون 
*شهید داستانی است پر از حادثه .... شهید ............ داستان ..........پر حادثه بودن......... مانند 
*= گاهی قسمت چهارم جمله تشبیهی حذف می شود . به طور مثال 
شهید داستانی است پر از حادثه = شهید مانند داستانی پر از حادثه است. 
2- سه کلمه بنویسید که با داستان هم قافیه باشد. 
باستان ------ آستان ------ راستان ------ گلستان 
3- کدام یک از ترکیب های زیر موصوف و صفت هستند؟ 
ساعت ِ انشاء ----------> مضاف و مضاف الیه ( ترکیب اضافی ) 
خانه ی ما --------------> مضاف و مضاف الیه ( ترکیب اضافی ) 
ساعتِ پرخاطره --------> موصوف و صفت ( ترکیب وصفی ) 
نمره ی بیست ---------->  موصوف و صفت ( ترکیب وصفی ) چون منظور از بیست ممتاز بودن است نه رتبه یا شماره. 
املا 
1- شکل صحیح کلمات را انتخاب کنید
الف ) دانش آموزان ( انشا ی ، انشاء ) خودرا در کلاس خواندند 
ب) معلم گفت : نام ( شهدای ، شهداء ) انقلاب ما در تاریخ جاویدان باقی خواهد ماند 
2- چند کلمه بنویسید که حر ف آخر آن ها مانند «مصطفی » نوشته و خوانده می شود 
مرتضی --- مجتبی --- عیسی --- موسی ---- کبری --- هدی --- عظمی 
3- رابطه ی « طلب » و « مطلوب » مانند رابطه ی کدام یک از گزینه های زیر است؟ 
الف) نظر ، منظور                   ب) معلم ، علوم 
پ) مثل ، امثال.                      ت) غریب ، قریب 
نگارش 
1- شخصیت های شعر زنگ انشاء را مشخص و معرفی کنید 
معلم - دانش آموزی به نام مرتضی - دانش آموزی به نام مصطفی و دو دانش آموز دیگر که جمله هایی در درس می گویند. 
داستان زیر را ادامه دهید2- 
« از کوه بالا رفت . شقایق های وحشی در دسترس نبودند . با احتیاط جلو رفت و دسته ای از شقایق های سرخ را چید .کوله بارش سنگین بود . به سختی از کوه پایین آمد ، کف پوتینش سوراخ شده بود . کم کم هوا داشت تاریک می شد که به سنگر ها نزدیک شد . به سمت سنگر خودشان حرکت کرد ، صدایی ملکوتی را شنید که روحش را به پرواز در آورد با خوش حالی پرده سنگر را کنار زد ولی ناگهان با تصویری روبه رو شد که هرگز در گوشه ای از ذهن خود هم آن را تصور نمی کرد . همه برگشته بودند انتظار داشت که شقایق ها را هنگام اذان به سجاده ی سید هدیه کند اما سید رفته بود و بغضی سنگین برای او به جا گذاشته بود . میان دو احساس خود سرگردان بود .با بغضش کنار می آمد یا اینکه خوشحال می شد از اینکه دیگر سید ، درد و غم و بغض را تجربه نخواهد کرد ..... 
3- با استفاده از کلمه های بدون نقطه ی درس یک بند بنویسید.
 4- جمله ی زیر را در دو سطر ادامه دهید . 
شهید همچون داستانی است پر از حادثه و زیبایی ؛ از سلاله ی خورشیدی که گرمایش عظمت نور رابه ضمیرمان می نشاند . نامش چون سنگ نشانه ای است برراه که دل را به مقصود می رساند . 
5- متن زیر چند جمله دارد ؟ جمله ها را باز نویسی کنید . 
هنگام ظهر زحمت کشان و خستگان راه می گویند :ما از پنجره های غروب زیبایی هارا دیده ایم که بر دامن تپه ها آرمیده است و در زمستان آن بینوای در برف مانده می گوید : زیبایی همراه با بهار در بلندی ها خیمه خواهد زد . در تابستان آن دهقان سالخورده می گوید : زیبایی با بر گ های پاییزی رقصان ، بر زمین می آید. 
نکته : در متن بالا هر جمله با رنگی جدا گانه نوشته شده است واژه های « و » و « که » حرف هستند؛ جمله نیستند . 
کارگاه نویسندگی 
گزارش نویسی 
گزارش ، نوشته ای است که نویسنده در آن به توضیح و بیان ویژگی ها و جزئیات شنیده ها و دیده های خود می پردازد . 
1- گزارشی ساده از آنچه امروز در مسیر مدرسه دیده اید بنویسید
دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی می باشد. 
2- گزارش یکی از مسابقات ورزشی مورد علاقه خودرادر یک بند ، بنویسید
3- دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی می باشد 
فهم خودرا از ضرب المثل « تو نیکی می کن و در دجله انداز .... » را در یک بند بنویسید 
تو نیکی می کن و در دجله انداز ............................. که ایزد در بیابانت دهد باز 
در این ضرب المثل دجله نماد سرسبزی خوشی است و بیابان نماد سختی و مشقت است. منظور این ضرب المثل این است که اگر هنگامی که تو در کنار خوشی ها هستی در راه خدا کار های خوب انجام بد خداوند هنگام سختی ها به تو کمک خواهد کرد . ، 

 



تاريخ : جمعه بیست و سوم آبان 1393 ا 13:53 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
 

معنی ابیات 
خروشید و جوشید و بر کند خاک ............. ز سُمّش زمین شد همه ، چاک چاک 

رخش شیهه کشید و خشمگین شد و به نشانه ی یورش سُم خود را بر زمین کوبید به گونه ای که زمین زیر پایش کنده شد . 

بزد تیغ و بینداخت از بر، سرش .............. فرو ریخت چون رود، خون از برش 

رستم سر اژدها را از تنش جدا کرد و خون مانند رود از تن اژدها جاری شد. 

بینداخت چون باد ، خَمِّ کمند .......................سر جادو آورد ناگه به بند 

رستم کمند ( طناب حلقه شده ) را با سرعت به سمت جادوگر انداخت و اورا اسیر کرد . 

میانش به خنجر به دونیم کرد ................. دل جادوان زو پر از بیم کرد . 

رستم از کمر جادوگر را به دونیم کرد و با این کار خود جادوگران دیگر را پر از وحشت کرد . 

چو رستم بدیدش بر انگیخت اسب .............. بدو تاخت مانند آذر گُشسب 

هنگامی که رستم اورا دید اسبش را با سرعت به سوی او تازاند. 
سر و گوش بگرفت و یالش دلیر ............ سر از تن بکندش به کردار شیر 

رستم شجاعانه سر و گوش و یالش را گرفت و مانند شیر با شجاعت سرش را از تنش جدا کرد . 

زبهر نیایش ، سر و تن بشست ................. یکی پاک جای پرستش بجست 

برای عبادت سر و تن خودرا شست و به دنبال جایی پاک و تمیز برای این کار گشت . 

از آن پس نهاد از بر خاک ، سر ............... چنین گفت : کای داورِ دادگر ! 

سپس سربر خاک سجده گذاشت و گفت ای پروردگار عادل 

ز هر بد ، تویی بندگان را پناه ................... تو دادی مرا،گُردی و دستگاه 

در برابر هربدی و آسیبی تو برای بندگان پناه هستی و تو هستی که به من زور پهلوانی و شکوه و عظمت دادی . 

خود ارزیابی 

1- منظور از عبارت زیر چیست؟«از هفت خان گذشتن » 

همانطور که رستم برای نجات دادن پادشاه ایران از دست دیوان سختی های زیادی را پشت سر گذاشت وقتی کسی کاری را با سختی و دشواری زیادی انجام دهد این عبارت را به کار می برند . 

2- رستم در هفت خان چه مراحلی را پشت سر گذاشت ؟ 

1- نبرد رخش با شیر 2- گذر از بیابان و گرفتار شدن در آن 3- نبرد با اژدها 4- نبرد با جادوگران 5- نبرد با اولاد دیو 6- نبرد با ارژنگ دیو 7- نبرد با دیو سپید . 

3- به نظر شما چه نیرویی باعث شد رستم بتواند هفت خان را با موفقیّت پشت سر بگذارد؟ 

اعتقاد به خداوند و توکل به او و نترسیدن از مشکلات پیش آمده 

حکایت 
ادب لقمان 

لقمان را گفتند : ادب از که آموختی ؟ گفت : از بی ادبان ؛ هرچه از ایشان در نظرم ناپسند می آمد ، من از آن عمل ، دوری می کردم . 

به لقمان گفتند: از چه کسی ادب یاد گرفتی ؟ لقمان گفت : بی ادبان ؛ هر کاری که آن ها انجام می داند و در نظر من ناپسند و بد میآمد از آن دوری می کردم . 

به نظر شما چگونه می توان از بی ادبان ، ادب آموخت ؟ 
اگر انسان بدی ها و کار های ناپسند دیگران که می بیند بشناسد و از انجام آن ها دوری کند به ادب بیش تری دست خواهد یافت. 

معنی واژه ها 

خان = مرحله - منزل / اهریمنی = شیطانی / شمار = تعداد / دیوان = دراینجا جمع دیو ها /راهی می شود = به سوی جایی می رود / قوی پنجه = زور مند /تیمار می کند = مراقبت می کند / نخجیر = شکار / فرجام = پایان – سر انجام / دادگر = عادل کوفتن = کوبیدن / دیده=چشم / به تنگ می آید = صبرش تمام می شود / خروشید = دراینجا شیهه کشید / سهمگین =ترسناک / تیغ = شمشیر / بَر = در اینجا تن / چیرگی = پیروز شدن / کمند = ریسمان - طناب حلقه شده / میان = دراینجا کمر / آذرگشسب = آتش سریع و سوزان / گُرد = پهلوان /دستگاه = در اینجا عظمت - شوکت– شکوه / همهمه = هیاهو / اختلاف انداختن = نزاع به وجود آوردن . 

بنویسیم
 

فعالیت های درس
 

1- بیت زیر را به نثر ساده فارسی بنویسید . 

خروشید و جوشید و بر کند خاک ................... ز سمش زمین شد همه چاک چاک 

( رخش ) شیهه کشید و خشمگین شد و به نشانه ی حمله سمش را بر زمین کوبید و زمین زیر پایش را کند. 

2- عبارت های زیر را به زبان ساده بنویسید . 

رستم در خشم می شود = رستم خشمگین می شود. 

رستم به تنگ می آید = رستم خسته می شود. 

3- با توجه به متن درس کدام یک از کلمات زیر جمع است؛ چرا؟ 

دیوان ، زابلستان، اژدها ، پهلوان ، مازندران ، یزدان ، جادوگران 

دیوان و جادوگران کلمات جمع هستند. 

دربقیه کلمات « ا ن» و « ها » بخشی از خود کلمه است و ونشانه ی جمع نمی باشد . برای تشخیص این موضوع اگر« ا ن » و « ها » را از انتهای این کلمات حذف کنیم بخش باقی مانده کلمه معنا داری را نمی سازد به طور مثال اگر از انتهای زابلستان « ا ن » را حذف کنیم بخش باقی مانده « زابلست » خواهد بود که کلمه معنی داری نمی باشد . 

4- یک نمونه « مبالغه » از متن درس ذکر کنید و آن را توضیح دهید . 

بزد تیغ و بنداخت از بر سرش .................... فروریخت خون چون رود از برش 

هنگامی که سر اژدها قطع می شود شاعر خارج شدن خون از بدن اژدها را به دلیل حجم زیاد خون به جاری شدن رود تشبیه کرده است. 


املا 

1- کلماتی را که در املای آن ها یکی از شکل های « ص ، ط » وجود دارد از متن درس پیدا کنید و بنویسید . 

ص -------> قصد ، تلخیص .......................... ط ---------> خطرناک 

2- اگر به جای معلم بودید از درس « هفت خان رستم » چه قسمت هایی را برای گفتن املا انتخاب می کردید ؟ آن ها را بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت سلیقه ای است . 

3- با توجه به متن درس، جاهای خالی را با کلمات مناسب پُر کنید . 

رستم با خدای خود به راز و نیاز می پردازد و او را سپاس می گزارد. 
رستم در خشم می شود ، به رخش پر خاش می کند. 

نگارش 

1- با هم فکری گروه خود ، داستان یکی از خان های «هفت خان رستم» 
رابنویسید

دانش آموز عزیز این فعالیت گروهی است . 

2- اگر شما به جای فردوسی بودید خان هشتم را چگونه می نوشتید ؟ 

دانش آموز عزیز این فعالیت سلیقه ای است . 

3- برای موفقیت در زندگی فکر می کنید چه خان هایی پیش رو دارید ؟ 

گذر از مرحله مقدماتی تحصیل و قدم نهادن به مرحله آموزش عالی 
انتخاب شغل مناسب با توجه به رشته ی تحصیلی و رقم زدن آینده ای مطمئن 


کارگاه نویسندگی 

بهره گیری از حس های پنج گانه 

برای اینکه نویسنده خوبی باشیم لازم است : 


    • همه چیز را خوب و دقیق ببینیم ( خوب دیدن )

    • خوب و دقیق گوش بدهیم ( خوب گوش دادن )

    • نسبت به بو ، مزه ، طعم اشیا ف حساس و دقیق باشیم ( تقویّت حس چشایی و بویایی )

    • گاهی به کمک حس لامسه ، پدیده ها و اشیا را بشناسیم ( تقویت حس لامسه )


پس مقدمه ی خوب نوشتن ، خوب دیدن ، خوب گوش دادن و دقت در پدیده ها و استفاده از حس بویایی ، چشایی و لامسه است. 

1- از پنجره کلاس به بیرون نگاه کنید و آنچه را که می بینید در یک بند بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی است. 

2- چشمان خود را ببندید و حس خود را در باره ی صدا هایی که می شنوید ، بنویسید . 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی است. 

3- با شنیدن صدای زنگ مدرسه چه احساسی در شما پدیدار می شود ، این حس چه رنگی است و چه مزه ای دارد ؟ 

دانش آموز عزیز این فعالیت شخصی است. 

4- بر داشت خود را از ضرب المثل « نوش دارو ، بعد از مرگ سهراب » در یک بند بنویسید ؟ 

هر کاری را به خصوص کمک به دیگران را باید به موقع و در زمان مناسب انجام داد .چون اگر در زمان مناسب این کار را انجام ندهیم ،فایده ای نخواهد داشت ؛ مانند نوش دارویی که رستم به سهراب داد اما دیگر دیر شده بود . 

5-هرچه از محتوای درس های این فصل فهمیده اید ، در یک بند بنویسید . 

این فصل بیشتر اشاره به زبان فارسی و حفظ و نگهداری آن دربرابر آفات زبان صحبت می کرد .


تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم آبان 1393 ا 14:56 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
خود ارزیابی 

1- مقصود از(( آواهای دلنشین )) و ((نغمه های مهربانی )) چیست ؟ 

این آوا ها و نغمه ها لالایی ها ، ترانه ها و صحبت های کودکانه ای که پدر و مادر و دیگر کسانی که در پروش کودک سهیم هستند از ابتدا به زبان فارسی در گوش نوزاد می خوانند و اورا با این زبان پرورش می دهند وبزرگ می کنند . 

2- چرا زبان، موجودی زنده معرفی شده است ؟ 

چون هر زبانی فراز وفرود هایی دارد و در طول زمان می تواند بر سایر زبان ها تاثیر بگذارد یا تاثیر بپزیرد و تغییر و تحول داشته باشد . اگر اززبان حفظ و نگهداری نشود می تواند حتی به مرگ زبان بیانجامد .
 

معنی شعر 

سخن 

با اینکه سخن به لطف آب است......................کم گفتن هر سخن،صواب است
 

هر چند سخن به روانی و دلنشینی آب است،کم گفتن و به اندازه سخن گفتن کاری پسندیده و درست است. 

آب ارچــه همـــه زلال خـیزد..........................ازخوردن پر، ملال خیزد 

آب اگر چه زلال و شفاف و بدون عیب است، زیاد نوشیدن آن موجب دل آزردگی و ناراحتی می شود. 

کم گوی و گزیده گوی چون دُر.......................تا زاندک تو، جهان شود پُر 

کم سخن بگو و گزیده و حساب شده مانند مروارید که کمیاب ولی با ارزش است تا همین سخنان اندک امّا با ارزش تو در سراسر جهان انتشار یابد. 

لاف از سخن چو دُر توان زد........................آن خشت بود که پُر توان زد 

انسان می تواند از سخن و گفتار باارزش ،همچون مروارید لاف بزند و به آن ببالد و خشت و گل است که نیازمند فراوانی است. 

یـک دستـه گـل دمـاغ پـــرور .........................از خرمن صد گیاه بهتر 

یک دسته گل خوش بو وروح نواز، از انبوهی از گیاهان بدون بو یا بدبو بهتر است. 



ای زبان فارسی 


ای زبان فارسی ، ای دُرّ دریای دری .............. ای تو میراث نیاکان ای زبان مادری 

ای زبان فارسی ، ای مروارید دریای پارسی دری ای میراث پدران ما ای زبان مادری ما 

در تو پیدا فرّما ،فرهنگ ما ، آیین ما ............... از تو بر پا ، رایَتِ دانایی و دانشوری 

شکوه فرهنگ و آیین ما در تو آشکار شده است و پرچم دانایی و دانش پژوهی ما ایرانیان به وسیله ی تو برافراشته شده است . 

کابل و تهران و تبریز و بخارا و خجند .............جمله ، ملک توست تا بلخ و نیشابور و هری 

وسعت تصرف گویش تو از کابل و تهران و تبریز و بخاراوخجند تا بلخ و نیشابور و هرات است. 

جاودان زی ، ای زبان دانش و فرزانگی .............تا به گیتی نور بخشد آفتاب خاوری 

تا زمانی که آفتاب از مشرق طلوع می کند تو جاودانه زندگی کن ای زبان دانش وخردمندی . 

فارسی را پاس می داریم زیرا گفته اند .............«قدر زر ، زرگر شناسد قدر گوهر ، گوهری» 

ما زبان فارسی را حفظ می کنیم چون همان طور که زرگر قدر زر را و جواهر شناس قدر جواهر را می داند ، ما هم قدر زبان فارسی را می دانیم . 

معنی واژه ها 

فراز= بلندی / فرود = پستی / اعتبار = در اینجا آبرو -ارزش / عظمت = بزرگی / شکوه =هیبت – فرّ / شوکت = شکوه - فرّ – عظمت / بی گمان بدون شک / درک = فهم /دلاوری = شجاعت / دّر =مروارید / دری فارسی کهن / فرّ شکوه - زیبایی / آیین =مذهب – روش / رایَت پرچم – درفش جمله در اینجا به معنی همگی است / مُلک =سرزمین / زی = زندگی کن / فرزانگی خردمندی / گیتی = جهان / خاوری شرقی /پاس می داریم قدر می دانیم - ارزش می نهیم . 

بنویسیم 

فعالیت های درس 

1- کلمه های مترادفی را که در متن درس به کار رفته است ، پیدا کنید وبنویسید . 

مانند = مثل ........... عمر= زندگی ........... شور = شادابی .......... تلاش=کوشش ........... بزرگی= عظمت........شکوه=شوکت ........... پابرجا = استوار .......... قدرت = توان .......... کلمه = واژه .......... پیوستگی = اتحاد 

2- برای هر کلمه دو هم خانواده بنویسید . 

تلفظ = 
الفاظ = لفظ 
دقّت = دقیق = دقایق 
مقصود = قاصد = قصد 
عظمت = معظم = عظیم 

3-با توجه به متن درس جدول زیر را مانند نمونه کامل کنید . 

کلمه ............. آن ............ ها ........... ات 
 ستاره..........ستارگان ...... ستاره ها 

نسل ...........-........ نسل ها 
.آن ...............آنان ......... آن ها 
. آوا ............ آوا ها .
  .نغمه............نغمه ها .
 .فرزند........... فرزندان.......فرزند ها .
 .تغییر ..............تغییرات 
 دوست........... دوستان ......دوست ها ..
..دشمن .......... دشمنان ...... دشمن ها .
 

4- برای هر کلمه دو صفت مناسب بنویسید 

کلمه ........... صفت 1 .......... صفت 2 

فرزندان ....... 
کوشا ............. خردمند 

خط ........... زیبا ................ خوش 

نگاهبان ....... هوشیار ......... با دقت 


املاء 

1- در متن زیر ، کلمات مشخص شده را با حروف مناسب کامل و بازنویسی کنید . 

تلاش و کوشش شما فرزند مهر بان باع
ث سربلندی و عزّت من می شود . بزرگی و عظمت من و شما به این است که با هم ، کنار هم و نگهبان هم باشیم . تغییر و تحوّل ویژگی هر پدیده ی زنده است . 
چهره ی نوشتاری و خطّی من ، برای ایجاد دوستی و 
صمیمیت میان من و شما کمی بیشتر اهمیّت دارد . 
2- برای هر یک از واژه های زیر دو هم خانواده بنویسید . 

کلمه ................ هم خانواده 1 ................ هم خانوداه 2 

ظاهر ................... 
ظهور ............................ مظاهر 
محبت .................. محب ........................... محبوب 

3- در بند نخست درس واژه هایی را که یک نقطه دارند بیابید و بنویسید . 

من - موجود - فرود - طولانی - خود - همان - با - نسل - بر - جاری- بوده ام - هم وطن 

نگارش 

1- چند کلمه ی مترادف از متن درس، انتخاب کنید و با استفاده از آن ها یک بند در باره ی زبان فارسی ، بنویسید. 

زبان فارسی ترکیبی از شکوه و شوکت تاریخ پر بار ایرانیان است .تاریخی که با عظمت و بزرگی ایرانیان گره خورده . زبانی که سرشار از آواهای دلنشین و نغمه های مهربانی است . ما باید با تلاش و کوشش شور وشادابی این زبان را تا همیشه تاریخ زنده نگهداریم. 


2- به عنوان یک ایرانی ، برای حفظ زبان فارسی چه وظایفی دارید ؟ درچند جمله بنویسید . 

به کار نبردن واژه های معادل زبان فارسی از سایر زبان ها . 
کاربرد صحیح واژه ها و عبارات و خارج نکردن واژه ها از شکل صحیح و ادبی آن ها ( عبارات را عامیانه به کار نبریم ) .
 

3- با استفاده از (( که ، از ، ولی )) متن زیر را کامل کنید . 


یکی 
از پایه های زبان و فرهنگ ، واژگان آن زبان است که ما آن را قلب زبان می دانیم .ولی حفظ و نکو داشت کلمات زبان ملّی ، کمک به قدرت و عظمت زبان و فرهنگ ملّی آن است . 

کارگاه نویسندگی 

هر نوشته ای از چند جمله به هم پیوسته درست شده است . در هنگام نوشتن باید به ساده نویسی 
و کوتاهی جمله ها ، توجه کنیم . 

1- نوشته ی زیر را به صورت ساده و کو تاه تر بنویسید . 

با مدادان ، خورشید از پشت افق ، یعنی آن جایی که در یا به آسمان می پیوندد ، پدیدار می شود 
و چهره ی زرّین خود را به جهانیان نشان می دهد.
 

سپیده دم خورشید از مشرق طلوع می کند و نور خودرا به مردم می بخشد. 

2- متنی در یک بند بنویسید و کلمات متضاد (( فراز و فرود )) و (( شکست و پیروزی )) را در آن به کار ببرید . 

زندگی سر شار از فراز و فرود است انسان در طول زندگی با شکست ها وپیروزی های زیادی روبرو می شود که باید تمام آن ها را در قالب تجربه به دیگران هدیه کند. 

3- با توجه به نوشته ی سمت راست ، بخش های خالی سمت چپ جدول را کامل کنید . 

قبلا در باری زبان فارسی می دانستم 
که دارای سابقه ی طولانی و پرباری در میان سایر زبان هاست . 

اکنون یاد گرفتم که این میراث با ارزش را به شکل صحیح آن حفظ کنم و به آیندگان انتقال دهم . 

پس تلاش می کنم درباره ی زبان مادری ام مطالعات دقیق تری داشته باشم و در کاربرد صحیح واژگان کوشا باشم . 

زبان فارسی را دوست دارم چون این زبان بزرگانی دارد که باعث افتخار و سربلندی من در بین جهانیان است . 

4- ضرب المثل (( زبان سرخ ،سر سبز می دهد بر باد )) را در یک بند توضیح دهید. 

بدون فکر و اندیشه سخن گفتن می تواند برای انسان مشکلاتی را به وجود بیاورد .حتی می تواند جان انسان را به خطر بیاندازد .پس بهتر است پیش از سخن گفتن فکر کنیم و هر سخنی را در هر جایی نگوییم تا خودرا از آسیب حفظ کنیم .

 



تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم آبان 1393 ا 14:53 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
خودارزیابی

1-با توجه به متن درس، نظر گروه ایمان چه بود ؟ اعضای گروه ایمان بر این باور بودند که این چهار کلمه به ترتیب درستی به دنبال هم آمده اند . زیرا ما با شناخت خود و شناخت خلق و خلفت ، سرانجام به خالق همه این ها ایمان می آوریم .

2-گروه اخلاق بر چه چیزی تاکید کرده است ؟ گروه اخلاق ریشه ی همه پدیده ها و اشیا را در اخلاق نیکو رفتار پسندیده می دانست و بر این عقیده بودند که ما وقتی می توانیم خالق خود واین عالم را خوب بشناسیم که به رعایت اخلاق و آدب نیک پای بند باشیم .

حکایت منظور از اینکه (( محبت ها را روی سنگ و بدی هارا روی شن نوشت )) چیست ؟ اگر ما چیزی را بر روی سنگ بنویسیم تا سال های سال آن نوشته بر روی آن سنگ باقی خواهد ماند ولی اگر آن را روی شن بنویسیم با وزش اولین باد، شن ها به هم می ریزد و نوشته از بین می رود. در اینجا منظور این است که ما باید محبت های دیگران را مانند نوشته ای که بر روی سنگ نوشته می شود در دل و ذهن وخود حک کنیم و بدی های آن ها را مانند نوشته ای که روی شن نوشته می شود و زود از بین می رود زود از دل و ذهن خود پاک کنیم . بخوان وبیندیش مرغ زیرک که می رمید از دام ....... با همه زیرکی به دام افتاد پرنده ی زیرک و باهوش که همیشه خود را از دام ها دور نگاه می داشت این دفعه با تمام زیرکی و هوشیاری در دام افتاد . ایستگاه اندیشه چرا برخی دام می افتند؟هرکسی که به زیرکی و خود مغرور شود در واقع خود را در دام غرور انداخته و از همین دام معمولا ضربه های بزرگتری می خورد .

معنی واژه ها خلق = آفریده /درنگ = تامّل – مکث / دریافت =دراینجا فهمید / پای بند باشیم = لازم بدانیم / خاطر خواه = در اینجا دلخواه / خودبینی = خودپسندی – غرور - عجب /نهراسیم = نترسیم / مشاجره = دعوا -درگیری/ آزرده = رنجیده / آبادی = روستا –ده / لغزید = سُر خورد / حک کرد = تراشید / همپایه = هماندازه - هم قدر / مِهر = محبت / سرا = خانه / سهل = آسان – راحت / رضا = خشنودی / زیرک = زرنگ / طمع = حرص / خاطر = یاد – فکر - اندیشه / می رمید = فرار می کرد / قسمت = در اینجا سرنوشت / غفلت = فراموشی - بی خبری - نا آگاهی .

بنویسیم فعالیت های درس 1- مخالف (متضاد) کلمات زير را بنويسيد. ظاهر = باطن ..پسندیده = ناپسند .تفاوت= تشابه .مفید = مضّر

2- متن زیر را با یکی از حروف زیر (از، به، در، با) کامل کنيد. چلچله ی خوش آواز درآبی آرام بلند به پرواز در آمد . به ابر سلام کرد. ازکنار خورشید گذشت وبه او لبخند زد. با باد همنوا شد . به زمزمه ی آب گوش فرا داد وچهره ی زیبا ی خود را در آن مشاهده کرد . چلچله می دانست که چگونه از این همه زیبایی لذت ببرد .

3- کلماتی که باهم ارتباط دارند در یک گروه قرار دهید . فکر ، افکار ، معلومات ، تعلیم ،تفکر ، معلمان ،متفکران ، تعلیمات الف : فکر ، افکار ، تفکر ، متفکران ب: معلومات ، تعلیم ، معلمان ، تعلیمات

املا 1- پنج واژه ی مهم املایی از درس پیدا کنید و معنای آن را بنویسید. این مورد بر عهده خود شما دانش آموزان می باشد.

2- از متن درس کلماتی را که یکی از شکل های (( ع ، ق )) دارند ، پیدا کنید و بنویسید . ع----------> معلم ، عجله ، اعضا ، معنا ، عالم ، رعایت ، علم ، علمی ، عمل ، عالی ، عملکرد ق----------> دقت ، خلق ، خلقت ، خالق ، دقایق ، نقطه ، اخلاق ، بقیه ، تقریبا ، نقش ، حقیقت ، دقیق

3- در عبارات زیر غلط های املایی را پیدا کنید و شکل درست آن ها را بنویسید. « ناگهان معلم از جای خود بر خواست و گفت : خیلی آلی بود ، تا اینجا بسیار جالب بود چون شما با تفکّر درباره ی چهار واژه به اندیشه های تازه ای دست یافته اید اما بگزارید که گروه « عمل » هم نظرات خودشان را بیان کنند »

. برخواست = برخاست ،  آ لی = عالی ،   بگزارید = بگذارید 

نگارش 1- با کلمه ها و ترکیب های زیر ، جمله بسازید.

خالق : خداوند خالق جهان است .

کبوتر : پرواز کبوتر ها در آسمان زیبا است .

هنگام سحر : هنگام سحر زمان خوبی برای دعا است

. پنجره : با باز شدن پنجره هوای تازه به درون اتاق آمد .

2- اگر می توانستید با کوه ها ، درختان و رود ها صحبت کنید، چه چیز هایی به آن ها می گفتید، گفت و گوی خود را با آن ها در چند سطر بنویسید . در این روزگاری که درختان را ازبین می برند ، آب هارا آلوده می کنند و کوه ها را برای جاده سازی می تراشند از آن ها می پرسیدم که دوست داشتید در مقابل پیشرفت انسان ها زندگی و جاری بودن خود را از دست بدهید یا این که ترجیح می دادید طبیعت با نظم همیشگی خودش پیش برود.

3- تصویر زیر ر ا در یک بند توصیف کنید . درختی که سرسبزی اش به روح انسان جلا می دهد ، آسمان آبی و پاکی که فرصت زندگی و تنفس به پرندگان ، پروانه ها و سنجاقک ها می بخشد .صدای آبی که تما م خستگی را از جان به در می آورد .در این تصویر زندگی جاری و ساری است چون رود پر آب و پاک . کار گاه نویسندگی در به کار گیری کلمه ها هنگام نوشتن باید دقّت کنیم. به نمونه های زیر توجه کنید. صبح ، اورا دیدم . بامداد ، اورا دیدم . پگاه ، اورا دیدم .

1- به جای واژگان مشخص شده ، واژه های دیگری قرار دهید و جمله را باز نویسی کنید .

الف )هیچ چیر نمی تواند اثر محبت را ازبین ببرد . هیچ چیز نمی تواند اثر مهربانی را از بین ببرد .

ب ) بپرسیم و از پرسیدن نهراسیم . بپرسیم و از پرسیدن نترسیم .

2-اکنون ، در باره موضوعی که بیش تر از هرچیز دیگری درباره آن می اندیشید ،

یک بند بنویسید. دانش آموز عزیز این فعالیت را باید با توجه به اندیشه خود ، توصیف کنید.

3- ضرب المثل (( از تو حرکت ، از خدا برکت )) را در یک بند توضیح دهید . برای رسیدن به اهداف و خواسته ها باید تلاش کرد . دعاکردن به درگاه خدا در حالی که کاری برای رسیدن به خواسته ها انجام نمی دهیم مفید نخواهد بود . خداوند به کسانی برای رسیده به خواسته هایشان کمک خواهد کرد ، در حالی که بر خدا توکل می کنند و خواسته های خودرا از درگاه خداوند می خواهند تلاش نیز می کنند . این ضرب المثل در واقع این مورد را بیان می کند .

4- هر چه را از محتوای درس های این فصل فهمیده اید، در یک بند بنویسید. پاسخ به عهده ی خود دانش آموز می باشد. 



تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم آبان 1393 ا 14:39 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
  معنی درس 

این همه خلق را که شما بینید به دین چندین بسیاری ، این همه را خالقی است که آفریدگار ایشان است و نعمت از ایشان از وی است، آفریدگار را به باید پرستیدن و بر نعمت او سپاس داری باید کردن . 

تمام این آفریده هایی که شما می بینید که بسیار زیاد همه هستند ، همگی آفریننده ای دارند که آن ها را آفریده است و نعمت هایی که داندن از او است پس باید این آفریننده را به پرستندند و به خاطر نعمت هایش سپاس گذاری کرد . 

اندیشه کردن اندر کار خالق و مخلوق روشنایی افزاید اندر دل ، و غفلت از این و نااندیشیدن ، تاریکی افزاید اندر دل ، و نادانی و گمراهی است . 

تفکر در مورد آفریننده و آفریده هایش باعث بینایی و معرفت و آگاهی روح و جان می شود و فراموش کردن و فکر نکردن باعث سیاه شدن دل و گمراهی نادانی می شود . (( تاریخ بلعمی ، ابو علی بلعمی )) 
باد بهاری وزید از طرف مَرغزار............... باز به گردون رسید ناله ی هر مرغزار 
در چمنزار باد بهاری وزید و دوباره باعث شد که آواز هر پرنده ای در آسمان بلند شود . 
خیزو غنیمت شمار ، جنبش باد ربیع ...........ناله موزون مرغ ،بوی خوش لاله زار 
برخیز و قدر این باد بهاری و آواز آهنگین پرنده ها و بوی خوش لاله زار را بدان و از آن خوب استفاده کن . 
هرگل وبرگی که هست یاد خدا می کند ..........بلبل و قمری چه خواند ؟ یاد خداوند گار 
تمام گیاهان و گل ها از خدا یاد می کنند آواز بلبل و قمری چه چیزی است ، جزیاد خداوند؟ 
برگ درختان سبز در نظر هوشیار ..............هر ورقش دفتری ست ، معرفت کردگار 
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است . 

خود ارزیابی 

1- چه چیزی سبب افزایش روشنایی دل می شود ؟ 
اندیشیدن در کار آفریننده و توجه به آفریده هایش . 
2- منظور از بیت ( برگ درختان سبز در نظر هوشیار هروروقش دفتری ست ، معرفت کردگار ) چیست ؟ 
در دید و چشم انسان اندیشمند و هوشیار حتی برگ درختان سبز هم نشانه ای از نشانه های خداوند است . 
3-به نظر شما بلعمی بر چه چیزی تاکید می کند ؟ 
اندیشیدن در نعمت های خداوند و سپاس گذاری به خاطر این نعمت ها 

معنی واژه ها 

خلق = آفریده – مردم / خالق آفریننده / سپاس داری = سپاس گذاری / افزاید زیاد می کند غفلت بی خبری – فراموش کاری / مرغزار= چمن زار / گردون = آسمان / زار =ناتوان - خسته خیز = برخیز – بلند شو / غنیمت شمار = قدر فرصت را بدان / جنبش =حرکت - تکان / ربیع = بهار / موزون = آهنگین – هماهنگ / قمری = نوعی پرنده / دفتردراینجا منظور کتاب است / معرفت = شناخت از روی علم ودانش وآگاهی . 


بنویسیم 

فعالیت های درس 

1-در بيت زير، شاعر بر غنيمت شمردن چه چيزهايی تأکيد می کند؟ 
خیز و غنیمت شمار جنبش باد ربیع ..................... ناله ی موزون مرغ ، بوی خوش لاله زار 

وزش بادبهاری ------ آواز پرندگان ------ عطر گل های لاله در لاله زار 

2-بيت زير را به زبان ساده، بنويسيد. 
برگ در ختان سبز در نظر هوشیار .............................هر ورقش دفتری است معرفت کردگار 

در نظر آدم هوشیار حتی برگ درختان سبزهم نشانه ای از نشانه ای قدرت پروردگار و کتابی برای شناخت خدا است. 

3-قافيه های شعر درس را پيدا کنيد و بنويسيد. 

مرغزار ، زار ، لا له زار ، خداوند گار ، کرد گار 

4-موصوف و صفت ها(ترکیب های وصفی ) را مشخص کنید. 

معرفت آفریدگار، برگ درختان ،ناله ی موزون ،بوی خوش ،باد بهاری 

ناله ی موزون، بوی خوش وباد بهاری،ترکیب وصفی یعنی موصوف وصفت هستند. 
معرفت آفریدگار و برگ درختان ترکیب اضافی یعنی مضاف و مضاف الیه هستند. 

املا 

1-جاهای خالی را با توجّه به معنای داده شده، کامل کنيد و بنويسيد. 

فاخ.......ه : کوکو ---------> فاخته رب.....ع: بهار --------> ربیع 
مو....ون : هماهنگ ------>موزون مَر..... : چمن و سبزه------> مَرغ 

2-چهار کلمه از درس پيدا کنيد که يکی از شکل های (( غ )) را داشته باشد. 

غنیمت...... مرغ....... مَرغزار....... غفلت 

3-کدام يک از ابيات درس را بيش تر دوست داريد؟ آن را با خطّی خوش بنويسيد. 

این گزینه سلیقه ای می باشد. 

4-با حروف زير، چهار کلمه بنويسيد که ارزش املايی داشته باشند. 
ظ-ق-س-د 
ع-ه-ط-ب
 

قطب - سبد - عقد - عهد - طبس 

نگارش 

1-با توجّه به نوشته ی زير، متن را تا سه سطر ادامه دهيد. 

شاخ که با میوه هاست سنگ به پا می خورد ............بیدمگر فارغ است از; ستم نابکار 

امروز; شاخه ی دیگری از درخت توت ، شکست وبر زمین افتاد .درخت توت ،آهی کشید وبه درخت بید که درآن سوی باغ کودکان کاری به کارش نداشتند خیره شد وبا خود گفت:
 به راستی که سرنوشت کدام یک از ما بهتر است من که میوه می دهم و مورد ستم قرار می گیرم یا درخت بید همسایه که بار و بر ( میوه ) نمی دهد ولی در طرف دیگر باغ به ظاهر آسوده اما در واقع در تنهایی خود به سر می برد. 

2- با کلمات زیر ، یک متن در چند سطر بنویسید. 

بهار ، سوسن ،نرگس ،لاله زار ،مخلوق ، بلبل ،خالق 

زمانی که فصل بهار می رسد از طبیعت انتظار سرسبزی و روییدن گل هایی چون سوسن و نرگس داریم . با حضور در لاله زار اولین تصویری که در ذهنمان تداعی می شود چهره ی نورانی شهدا ست و با شنیدن نغمه های بلبلان است که رسیدن فصل بهار را جشن میگیریم وباید همیشه بدانیم که خداوند خالق تمامی مخلوقات است. 

3-کلماتی مرتبط با کلمات زير بنويسيد. 

کردگار = خداوند = پروردگار = آفریدگار = خالق 
بهار = نسیم = شکوفه = سرسبزی = جوانه 

4-با کلمه ی زير، يک جمله ی خبری، پرسشی، عاطفی و امری بسازيد. 
بلبل
 

جمله ی خبری : بلبل پرنده ای کوچک است. 
جمله ی پرسشی :آیا آن بلبل آواز می خواند؟ 
جمله ی عاطفی : به به آواز بلبل چه گوش نواز است! 
جمله ی امری: آن بلبل را از قفس رها کنید. 

5- با توجّه به کلمات زير، جدول را کامل کنيد. 
زمستان ، درختان ، مرغزار ، گل ها ، کبوتران ، آسمان 

مفرد : زمستان ، مرغزار ، آسمان 
جمع: درختان ، گل ها ، کبوتران 

کارگاه نویسندگی 

هنگام نوشتن باید به نکات زیر توجه داشته باشیم: 
1-از کاربرد کلمه های گفتاری وشکسته خود داری کنیم. 
2- از تکرار کلمه ها بپرهیزیم. 
3- ساده و خوانا بنویسیم.
 

1-با توجه به نکته های یاد داشت شده جمله ی ((اندیشه کردن در کار خالق و مخلوق ، روشنایی افزاید اندر دل ))را به نوشته ای ساده تبدیل کنید. 

اندیشیدن در مورد پروردگار و آفریده های اومعرفت و شناخت پروردگار را در ذهن و قلب انسان افزایش می دهد. 

2-با نثر ساده و روان زیبایی های محل زندگی خود رادر یک بند معرفی کنید. 

به دلیل تنوع محل زندگی دانش آموزان این فعالیت شخصی است. 

3- ضرب المثل ((شکر; نعمت ، نعمتت افزون کند )) را در یک بند توضیح دهید . 

زمانی انسان شکر گذار نعمت های خداوند باشد و از نعمت های خداوند به درستی استفاده کند خداوند از این رفتار انسان راضی خواهد بود و بنابر این نعمت خودرا براین گونه بندگان افزایش می دهد.



تاريخ : شنبه هفدهم آبان 1393 ا 17:27 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
ستایش 

معنی درس به نام خداوند جان و خرد 
  ای یاد تو بر دل وزبان ها ...........................افتاده چو روح بر روان ها 
 ای کسی که یاد تو چون روح که از جسم جدا نیست، همواره بر دل و زبان ها افتاده است. 
بی یاد تو نیست هیچ مرغی ........................ در سبزه و باغ و بستان ها 
هیچ پرنده ای نسیت که در سبزه زار ، باغ ها و بستان ها و گلزارها با آوازش تورا یاد نکند . 
سیمرغ و عقاب و باز و شاهین ..................... ذکر تو کند در آشیان ها 

سیمرغ و عقاب و باز وشاهین(منظور همه ی پرندگان) ، در لانه و آشیانه خود از تو یاد می کنند. 

هر گز نرسد به منزل عشق ..................... بی بدرقه تو کاروان ها 

 کاروان ها بودن حمایت تو هیچ کدام به مقصد نمی رسند . 
جبریل و ملائک مقرّب .......................... ذکر تو کند در آسمان ها 
 جبرئیل(فرشته ی خدا)و سایر فرشتگان نزدیک به تو هم در آسمان ها به یادت هستند. 
  معنی واژه ها 
مرغ = در اینجا هر نوع پرنده ای / بوستان = باغ ، فضای سبز سیمرغ = پرنده ای افسانه ای / 
ذکر = یاد کردن / بدرقه = مشایعت - همراهی مسافر یا میهمان هنگامی خداحافظی / منزل عشق =مقصود - هدف / جبریل = جبرئیل - نام یکی از فرشتگان خدا / ملائک = فرشتگان - جمع ملک / مقرب=نزدیک - دارای قرب و منزلت



تاريخ : سه شنبه سیزدهم آبان 1393 ا 13:55 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا

 

چوب يك ماده قابل تجديد است كه تركيبي  از  سلولز و ليگنين(ماده چوب)و قسمت كوچكي از  ترپن- رزين (صمغ گياهي)و اسيد هاي چرب است.

چوب شامل45% سلولز -30% نيمه سلولز- 23% ليگنين است.  ليگنين ماده اي چسبنده است كه الياف سلولز را به هم مي چسباند

 

1-پوست كندن درخت:

 كار تهيه كاغذ با بريدن  چوب شروع مي شود  پوست  درخت بايد پاك شود قبل از اينكه در تهيه كاغذ مورداستفاده قرار گيرد یک  استوانه چرخشی گردان که اطراف درخت حرکت می کنند پوست درختان را می کند. 

 

نوعی دستگاه برای کندن پوست تنه درخت    

برای دیدن روی لینک کلیک کنید

      

2-چيپس كردن: 

بعدقبل ازاينكه به خمير تبديل شوندآن را به تكه هاي كوچك مي برد يك چاقوي دوار با دور زدن تنه را به چيپس تبديل مي كند.

  

انیمیشن دستگاه chipper   برای دیدن انیمیش روی لینک کلیک کنید

                  

    3- خمير كردن:

 در مراحل تهيه خمير سلولز و نيمه سلولز ها از ليگنين جدا مي شودوچيز هاي ديگر مانند روغن و رزين آن جدا مي شوند اين مهمترين مرحله ساخت است زيرا باقيمانده الياف براي ساختن محصولي كه ما كاغذ مي شناسيم به كار مي روددر اينجا دو مرحله اساسي تهيه خمير وجود دارد.

 

الف –خمير سازي شيميايي :  

  

روش شيميايي در تهيه كاغذ كرافت كه نوعي كاغذ قهوه اي رنگ مخصوص بسته بندي است به كار مي رود. درخمير سازي شيميايي الياف سلولز صاف و يكد ست ايجاد مي شود در تهيه خمير كاغذ كرافت چيپس ها به وسيله هيدروكسيدسديم و سولفيدسديم

براي تهيه خمير قهوه اي رنگ محكم پخته مي شوداين مرحله كاري پيشرفته براي جدا سازي ليگنين و رزين از چوبهای نرم است كه پس از عمل اوردن خميري با ويژگيهاي بسيار بالا است. چوبهاي زايد به  عنوان سوخت مورداستفا ده قرارمي گيردو بيشتر از 95% خمير شيميايي براي بازيافت مجددبدست مي ايد. مشكلي كه وجودداردآزاد شدن سولفيدهيدروژن والكل گوگرددارخانواده سولفيدها است كه در محيط ايجادبوي بد مانند بوي  تخم مرغ فاسد مي كند. اگر چه استفاده از دستگاه هاي تصفيه گاز در آسيابها بوي بد را كاهش مي دهد.

مشكل  دوم اين است كه الياف  سلولزي كه در طول مراحل ساخت كاغذ كرافت ا ز دست مي رود مي تواند فيبرهاي بستررا تشكيل دهدكه باعث  مشكلات محيطي اطراف لوله هاي فاضلاب شود.درهرصورت روشهاي  فني اصلاح و بهبود اكثر مشكلات را از بين برده است.

رنگ تيره ناشي ازخميربدست امده نيازمنداين است كه بطور قابل توجه اي شسته وسفيدشودتا قابل استفاده شود.

 
 ب- خمير سازي مكانيكي:


 در اين مرحله پوست درخت كنده شده وتوسط ديسك فلزي دوار به خميرتبديل مي شود این هم خوب است هم بد. درصد خمیر قابل استفاده بالا بوده اما کیفیت کاغذ بدست آمده پایین تر است 95 درصد چوب به خمیر تبدیل  می شود در حالی که در خمیرکرافت این مقدار به 45 تا 50 درصد

 می رسد  اما كيفيت کاغذ  پايين تر است زيراخمير سازي مكانيكي يك مرحله کاربرد  فشرده انرژي است كه مثل كرافت بازده  نداردچون  ليگنين ورزين درخت درخمير موجود است ومراحل آسياب كرد ن يا پودركردن الياف سلولز راپاره و خردكرده ودوام  و استحكام خمير را كاهش ميدهد . در نتيجه خمير داراي الياف و شبكه ضعيف و ظرفيت ليگنين آن بالااست كه باعث مي شودوقتي درنورآفتاب نهاده مي شودتيره به نظرآيد.كاغذي كه با

 اين روش بدست مي آيدبيشتردرطبع روزنامه ودفتر تلفن-و موارداستعمال مشابه كه مرغوبيت بالاي كاغذ، واقعا موردنياز نيست به كارمي رود.

 

استفاده از بخار در خمیر سازی

دریک تغییردر  خمير سازي مكا نيكي چيپس ها از قبل بخار زده مي شوند اين مرحله را هم

چنين مرحله ترموديناميكي خمير سازي  مي نامند . مرحله كم كردن  مصرف انرژي  به وسيله

 نرم كردن چيپس با بخار آب،  بر آسياب كردن ترجيح داردو بعد به مرحله بعدي مي رود.

 

 

در خميرسازي شيميايي - ترمو ديناميكي چيپس ها قبل از بخار دادن با سولفور آغشته مي شود.

 اين  كاراجازه مي دهدكه ليگنين و رزين از چوب خارج شودكه درنتيجه خميري محكم و قوي به

 دست مي آيدخميري كه با اين  روش بدست مي آيدمي تواند در توليد كاغذهاي روكش دار استفاده

شود.

  

4- سفيد گري:

 يكي از مهمترين مراحل شستن و سفيد كردن است كه براي پاك كردن و تصفيه خمير بكار مي رود .

شستن ليگنين را جدا مي كند زيرا ليگنين روی صافي الياف را تاثیر دارد.گاز كلراين و دي اكسايد

 كلراين براي شستشو ي خمير بكار مي رودو بيشتر عمليات  شستشوي مكانيكي بوسيله پر اكسايد

 انجام مي شود. گاز كلراين مقدار زيادي از بقاياي ليگنين را بر طرف مي كند تا دي اكسايد

 كلراين، ليگنيني را كه نمي توان از بين برد سفيد كند.

 

 5–ماشين كاغذ:

 
ماشين كاغذ درگير چهارمرحله است كه با آماده سازي مواد خام شروع مي شودالياف چوب

 با آب ومواد معدني مخلوط مي شود مخلوطي كه 99%آن آب است.در يك ماشين مدرن آب

 از پايين و بالا تخليه مي شود وقتي آب تخليه مي شود يك مرحله از كاغذ شكل گرفته است

 در قدم بعدي بخش پرس  يا آبگيري است كه در اينجا كاغذ  بوسيله  غلتكها و يك حصير وسيع

 كه  از رشته هاي  نايلون و پلي استر است  فشرده و چلانده مي شود و  بيشتر آب كاغذ

گرفته مي شود. بعد از اين قسمت 40% تا50% كاغذ هنوز از آب است .در قسمت سوم در بخش

 خشك كن بيشتر آب را از كاغذ مي گيرندپس از بخش خشك كن 2  تا 6 در صد كاغذ از آب

 تشكيل شده است.

 

در يك ماشين كه داراي كيفيت بالا است يك دستگاه آهار زن روي كاغذ را

 پوشش ميدهد. اين دستگاه یک پوشش  از اهار مانند نشاسته و مواد معدنی را روی کاغذ

 می کشد که کاغذ را محکمتر و صافتر و نرم تر می کند بعد از پوشش دادن كاغذ دوباره در

 بخش خشك كن خشك مي شود وسرانجام روي رولهاي بزرگ پيچيده مي شود .

                                                                                                                                         

6- تيغه پوشش دهنده:

 براي پوشش دادن كاغذ يك تيغه پوششي نازك را  پس از تكميل كاغذ روي آن قرار مي دهد

 سپس كاغذ سر خورده زير تيغه ديگري  مي رود كه اين پوشش نازك را بر روي آن رسوب

 ميدهد.اين پوششهاي مختلف كاغذ را براي استفاده در چاپ بسيار خوب مي سازد.

 

 7 – غلتك ويژه برق انداختن:

 اين مرحله كاغذ را جلا دار و خوش نما و صاف و نرم مي كنداين غلتكها ي ماشين ازرولهاي

 وسيعي ساخته شده كه  كاغذ را تحت فشار و گرماي زياد قرار مي دهد و پس از اين غلتكها

 كاغذ به رولهاي كوچك منتقل مي شود

 8 – تبديل به ورقه شدن آخرين مرحله ساخت كاغذ است:

 بعضي ازرولهاي كاغذ به ورقه تبديل مي شودو بعضي هم جعبه و بسته براي مشتري است.

مراحل طراحي شده از قرنها  قبل بوده و  فقط اصول فني توليد اصلاح شده و بازده بيشتر شده

 است و قيمت ها رضايت بخش تر.

   
 چوب هنوز اساس و مايه كاغذ و يك محصول قديمي است.

 روی لینک کلیک کنید

  انیمیشن مراحل تولید کاغذ در یک کارخانه 

  فیلم کوتاه در باره تهیه کاغذ



تاريخ : جمعه نهم آبان 1393 ا 10:39 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
بخش اول آزمایشهای علوم در مدرسه ی ما 



تاريخ : چهارشنبه هفتم آبان 1393 ا 22:13 نويسنده : پروین دشتی نژاد پور ا
.: Weblog Themes By violetSkin :.